De overgang (menopauze), door menig vrouw ervaren ala anti-climax op het voorgaande leven

In de jaren waarin ik nog anatomie en fysiologie gaf aan verschillende opleidingen binnen het gezondheidszorgonderwijs, kreeg ik, bij de behandeling van het hormonale systeem bij vrouwen, vaak vragen van de oudere (45+) studenten uit mijn klas over de overgang. En aangezien dit onderwerp van gesprek nog vaak de revue passeert, nu hiervoor even wat extra aandacht.

Mannen en vrouwen van boven de veertig, en soms ook van jongere leeftijd, met een vrouwelijke partner, hebben er soms net zoveel hinder van: de partner die in de overgang zit en barst van de overgangsklachten en -verschijnselen. De menopauze, zoals de overgang in de gynaeologie en de endocrinologie wordt genoemd, is een normaal fysiologisch proces bij vrouwen, met beperkte anatomische gevolgen. Bij mannen wordt soms gesproken over de penopauze, maar dat is toch echt niet hetzelfde of ook maar enigszins met elkaar te vergelijken. De overgang wordt door elke vrouw anders ervaren, maar er zijn een aantal kenmerken die bij het overgrote deel van de vrouwen optreedt. Dat wil nog dus zeggen dat de overgang niet bij elke vrouw in goede aarde valt, want dit natuurlijke proces gaat zelden klachtenvrij voorbij. Menig vrouw lijdt onder de klachten en verschijnselen die tot de overgangsklachten en -verschijnselen worden gerekend. Ze ‘haten’ hun huisartsen, omdat die al hun klachten afdoen als behorende tot die van de overgang. Ze kunnen hun huisarts wel schieten wanneer deze hen weer naar huis stuurt zonder een oplossing van hun klachten. Ze zijn teleurgesteld en voelen zich vaak onbegrepen. De overgang is een fase waarin opvliegers, stemmingswisselingen en andere overgangsklachten de dag én de nacht kunnen beïnvloeden, ja zelfs verruïneren. Er zijn vrouwen die de lichamelijke gevolgen en veranderingen heftiger ervaren dan de gevolgen en veranderingen die optraden tijdens de puberteit. Het zou daarom prettig zijn wanneer er wat tips en tricks zouden worden gegeven, die zouden kunnen bijdragen aan het overleven van de overgang.

De lijst van mogelijke overgangsklachten en -verschijnselen is lang en dit zijn een enkele van de meest voorkomende. Ongewijfeld kunt u dit lijstje met tal van klachten en verschijnselen nog veel langer maken, maar het gaat hier om de klachten en verschijnselen die bij verreweg de meeste vrouwen optreden.


  • Lichamelijke kwaaltjes (onhebbelijkheden)

Op de eerste plaats stan daar toch wel de last die opvliegers, die wel 3-5 minuten kunnen duren, met zich meevoeren. Opvliegers zijn periodes die geheel onverwacht en willekeurig optreden, waarbij het zweet u letterlijk uitbreekt. ’s Nachts leidt dit soms wel tot doorweekte lakens, met alle vervelende gevolgen voor de nachtrust van dien. Onrustig slapen, vaak wakker en dus een fiks verstoorde nachtrust, waardoor u ’s morgens geradbraakt weer opstaat.


  • Veranderingen in de menstruele cyclus

Bij sommige vrouwen is er voor aanvang van de overgang al geen touw aan vast te knopen, tijdens de overgang wordt daar nog eens een schepje bovenop gedaan of komt er -geheel onverwachts- plots wel regelmaat in. Dat geldt voor zowel de menstruele cyclus als voor de manier van menstrueren. Deze verandert en is zeer wisselend -of dus juist niet meer- van aard; van heel zwaar bloedverlies tot juist heel weinig. Er is doorgaans geen regelmaat meer en de bloedingen treden willekeurig op. Soms lijkt het erop dat de menstruele cyclus (dan eindelijk) is gestopt, om vervolgens weer in alle heftigheid door te gaan.


  • Fysiologische (vaginale) veranderingen

De overgang brengt ook fysiologische vaginale veranderingen met zich mee, waardoor het slijmvlies bij de schaamlippen en in de vagina, maar ook dat van de baarmoeder en de blaas, dunner, minder elastisch, stugger en meer kwetsbaar kunnen worden. Dat kan tot leiden tot klachten als pijn, bijvoorbeeld bij vrijen, en jeuk. Veel vrouwen klagen erover dat zij, bij seksuele opwinding, mindere vochtig worden. Dit, in combinatie met de verhoogde gevoeligheid voor pijn, zorgt ervoor dat het libido bij vrouwen in de overgang vaak sterk afneemt.


  • Andere ongemakken die kunnen optreden zijn

Urineverlies: door afname van de elasticiteit van de blaaswand en een verminderd functioneren van de sluitspier van de blaas treedt een lichte tot ernstige vorm van incontinentie op. Om gênante situatie te voorkomen kan het beste gebruik worden gemaakt van speciaal urineopvangmaterialen (via de huisarts bij de apotheek verkrijgbaar).

Blaasontstekingen: doordat er mindere goed kan worden uitgeplast, treedt er vaak enige retentie van urine in de blaas op. De urine wordt niet volledig uitgecheiden en vormt een voedselbrom voor bacteriën. In die situaties treedt een blaasontsteking op. Het is dus zaak om altijd goed uit te plassen en daarvoor voldoende te tijd te nemen.

Gewichtstoename: door de hormonale veranderingen verandert ook de spijsvertering en het basaalmetabolisme (de energiehuishouding). Of hierin een causaal verband is aangetoond met het ondergaan van opvliegers, is mij niet bekend. Het lijkt echter wel evident. De verstoorde warmteregulatie, waardoor opvliegers optreden, verlaagt mogelijkwijze de verbranding voor het in stand houden van de lichaamswarmte. De brandstoffen die daarvoor, via de voeding en het drinken zijn geconsumeerd, worden dan opgeslagen in de vorm van lichaamsvet. Let wel: onlangs werd andermaal bekend dat ouderen meer en vaker alcohol nuttigen. In alcoholische drankjes zitten veel energiestoffen! U doet er daarom goed aan uw voedingspatroon aan te passen. Althans wanneer u het bezwaarlijk vindt dat u aankomt in gewicht.

Pijn in de gewrichten: naast de gewone slijtage aan de gewrichten, wordt het functioneren van de gewrichten beïnvloed door de aan- of juist afwezigheid van hormonen. Het is dus niet vreemd dat u meer gewrichtsklachten krijgt en dat u zich steeds strammer in uw lichaam voelt zitten. Extra bewegen en warmhouden van de gevoelige gewrichten wil nog wel eens enige verlichting brengen.

– Psychische overgangskwalen: ik noem er hier een aantal.

  1. Stemmingswisselingen;
  2. Depressieve gevoelens;
  3. Geheugen- en concentratiestoornissen en of vergeetachtigheid;
  4. Minder zin in seks.

Heel vervelend en uw huisarts geeft u er niet snel een pilletje voor. U bent gebaat met begrip en ondersteuning vanuit uw eigen leefsituatie. Enig empatisch vermogen bij uw partner is dan niet weg.


  • Wat gebeurt er fysiologsch wanneer u last van een opvlieger heeft?

Tijdens opvliegers komt adrenaline (een hormoon dat wordt aangemaakt in de bijnieren) vrij, hetgeen alleen al effect heeft op opvliegers voor wat betreft de frequentie en de heftigheid. Opvliegers veroorzaken nogal eens stress en stress verhoogt het adrenalineniveau in het bloed. Een opvlieger ontstaat onder meer door veranderingen in uw hormoonhuishouding (zie hiervoor). Het hormonale systeem verandert tijdens de menopauze, net als dat ditzelfde systeem eerder veranderde tijdens de puberteit. Het hormale systeem bij vrouwen balanseert gedurende de hele vruchtbare periode op het scherpst van de snede en veel vrouwen ondevinden hier hinder van. Ovulatiepijn, menstruatieklachten, stemmingswisselingen, noem ze maar op. Vrouwen hebben het wat dat betreft niet altijd en allemaal even gemakkelijk. Tijdens de menopauze wordt het temperatuurcentrum ontregeld door de door afname van het hormoon estradiol, en aangezien mensen warmbloedige organismen zijn, die hun lichaamstemperatuur constant moeten houden, kan dat er flink inhakken wanneer deze zelfgergulrring tijdens de overgang flink wordt ontregeld. De gemiddelde lichaamstemperatuur wordt tussen de 36,4 en 37,6 graden Celsius gehouden. Hiervoor beschikt het lichaam over een ingenieus systeem, waarvan het hormonale systeem deel uitmaakt. Zo zal het lichaam, wanneer de lichaamstemperatuur teveel stijgt (meer dan 0,2 graden Celsius), reageren via een feedback (terugkoppel-)systeem, waardoor afkoeling gaat optreden.  Dan wordt de huid meer doorbloed omdat de bloedvaten dichter onder de huid gaan liggen en afkoeling optreedt door het warmte verschil tussen het lichaam en de omringde omgeving. Als de afgifte van lichaamswarmte dan nog niet volstaat, wordt de volgende fase voor afkoeling ingeschakeld en gaat het lichaam transpireren. De afkoeling neemt dan toe, en u kent dat wel wanneer u zomers uit het water van de zee of het zwembad komt. Tijdens de overgang is het temperatuurcentrum fysiologisch behoorlijk van slag en registreert al bij een temperatuurstijging van 0,1 graden Celsius een ongewenste temperatuursstijging en treedt het afkoelingsmechanisme op. En dit wordt dan een opvlieger genoemd. Het zweet breekt u, om onverklaarbare redenen, uit en u voelt u er hoogst ongemakkelijk onder. Vooral, omdat u op zo’n moment vaak de enige bent die het zo allemachtig heet heeft.

  • Lichaamsbeweging en de effecten daarvan op de overgang 

Voldoende bewegen is altijd goed voor het lichaam en voor allerlei lichamelijke functies. Fysiologisch wordt er door lichaamsbeweging veel meer in beweging gebracht. Een mogelijk effect van sporten is de invloed die uitgaat op de afbraak van adrenaline door onder andere de spieren wanneer die actief worden ingezet (oftewel: worden gebruikt tijdens het sporten/bewegen). Adrenaline is het stresshormoon bij uitstek en het wordt vooral aangemaakt wanneer we in gevaar (stressvolle situaties) zijn. Door adrenaline kunnen we snel reageren op gevaar. Adrenaline wordt afgebroken na 30 minuten rennen of 90 minuten flink doorwandelen. Krachtsport is effectiever bij het afbreken van adrenaline dan een looptraining. Krachtsport is niet beter dan hardlopen maar het is intensiever en daarom sneller effectief. Hardlopen kan ook, 4 keer per week en dan tenminste gedurende 30 minuten, maar nooit langer dan 45 minuten, omdat het lichaam dan juist weer meer van het stresshormoon cortisol aanmaakt. Ook de bokssport kan heel goed werken bij de afbraak van adrenaline. Bij beide soorten trainingen, looptraining en krachtsport (boksen), maakt het lichaam endorfine aan. Endorfine zorgt dat het temperatuurcentrum weer adequaat functioneert. Bewegen in de overgang en daarna is hoe dan ook goed. Bewegen is een belangrijke factor bij het voorkómen van:

  1. hart- en vaatziekten,
  2. osteoporose,
  3. borstkanker,
  4. darmkanker,
  5. depressie.

Iedere keer dat u bijvoorbeeld de trap neemt in plaats van de lift of dat u de fiets neemt in plaats van de auto, telt mee.

  • Uw voedingspatroon (eetgewoontes) tijdens de overgang 

Gezond eten is natuurlijk altijd belangrijk, daarover heb ik de afgelopen jaren al meerdere blogs geschreven, maar gezonde voeding kan ook voor een verbetering zorgen met betrekking tot uw overgangsklachten.
Enkele voedingsmiddelen zouden een beïnvloedende werking tegen overgangsklachten hebben. De bekendste zijn:

Noten en zaden: amandelen, walnoten, lijnzaad en zonnebloem- en pompoenpitten). Het kan dus geen kwaad daar af en toe wat extra van te eten, bovenop de dagelijks geadviseerde hoeveelheid (‘een handje’ ongezouten!!). Amandelen en pinda’s zijn eigenlijk geen noten, maar vanwege hun ‘werking’ worden zij gemakshalve daar wel toe gerekend.

Sojaproducten:  peulvruchten zoals kikkererwten, kidneybonen en linzen zijn prima voedingsmiddelen en lijken een gunstig effect op de overgang te hebben.

Graansoorten: tarwe, mais, haver, gerst en rogge. Deze producten zitten tegenwoordig is allerlei soorten brood verwerkt. Ook havermout, cruesli en musli bevatten veel graansoorten.

Overige voedingsmiddelen met een gunstige invloed op opvliegers

  1. Fruit, zoals appels, perziken, peren, ananas en mango’s;
  2. Groenten zoals broccoli, bloemkool, spruitjes, wortelen, paprika, rabarber en koolsoorten;
  3. Aardappelen;
  4. Vette vis, zoals makreel, haring, paling, sprot en bokking;
  5. Vetten en oliën, zoals roomboter, olijfolie, sojaolie, walnootolie en zonnebloemolie;
  6. Eieren;
  7. Zuivelproducten, zoals yoghurt, sojamelk, karnemelk en kwark;
  8. Zoetstoffen zoals honing, kandij, ahornsiroop en dadelsiroop;

Producten die opvliegers erger kunnen maken zijn

  1. Pittig gekruide gerechten;
  2. Koffie, thee, frisdranken en alcohol;
  3. Vlees en gevogelte;
  4. Suiker en producten van witmeel;
  5. Conserveringsmiddelen.


  • Overgang en (nachtelijke) transpireren

Het overkomt veel vrouwen tijdens de overgang, na Een paar uur slapen wakker worden, badend in het zweet. Nachtelijk transpireren kan uw nachtrust behoorlijk verstoren. Wat kunt u dan doen.

  1. Gebruik beddengoed en nachtkleding van natuurlijke stoffen die snel drogen, en vocht en lichaamswarmte afvoeren. Draag geen nachtkleding van synthetische stoffen.
  2. Zorg voor een koele, goed geventileerde slaapkamer. Dat is altijd al belangrijk, maar tijdens de menopauze van groot belang.
  3. Een goede matras kan helpen tegen nachtzweten.
  4. Ga niet onder een hete douches voor het slapen gaan.
  5. Vermijd voedingsmiddelen en drankjes die bij u nachtzweten kunnen veroorzaken, zoals heet- of sterk gekruid voedsel, cafeïne of alcohol (zie hiervoor bij de voedingsadviezen).


  • Hormonale substitutietherapie 

Tot slot nog iets voor vrouwen met ernstige overgangsklachten en -verschijnselen. Voor deze vrouwen kan hormonale substitutietherapie (aangeduid MHT, Menopausal Hormone Therapy) een oplossing bieden. MHT vult het oestrogeentekort (een hormoon dat onder meer betrokken is bij de menstruele cyclus) aan dat tijdens de overgang ontstaat en onderdrukt zo de meest onaangename overgangssymptomen. Daarnaast vermindert MHT:

  1. osteoporose (botontkalking),
  2. heeft het een gunstige invloed op het cholesterolgehalte,
  3. verlaagt het risico op diabetes,
  4. zorgt het ervoor dat de huid minder snel veroudert,
  5. zorgt het ervoor dat haar minder uitvalt,
  6. En het verlengt de levensverwachting van vrouwen die voor hun veertigste in de overgang zijn gekomen.

Bij veel vrouwen duren de symptomen van de overgang zeker een aantal jaren. Jaren die worden ervaren als tropenjaren en waarbij het gevoel optreedt dat er geen einde aan lijkt te komen.


Voor partners van vrouwen in de overgang: Er is niets mis met uw partner. De fase waarin zij nu leeft heeft echter wel enorme impact op haar functioneren. Een beetje begrip, geduld en betrokkenheid zal haar goed doen en haar gevoel van eigenwaarde positief beïnvloeden.

(Voor deze tekst is aanvullend gebruik gemaakt van informatie van Dokter.nl, het voedingscentrum en het gezondheidsplein)


Copyright©oncies 2016

Over CONCIES | mediation | relatietherapie | onderwijsdiensten

Toen ik de overstap maakte van het onderwijs (MBO/HBO/Master) naar mediation, keerde ik terug naar mijn roots, mijn persoonlijke ‘zijn’, in het werk dat bij mij hoort. Ik ben een mens die mediation van nature in zich heeft en geen gebruik maakt van aangeleerde trucjes of gedragingen. En als ik terugkijk op mijn leven, dan heb ik ook altijd wel die rol vervuld. Natuurlijk kan ook ik goed ruzie maken. En ook daarbij ben ik altijd op zoek naar een oplossing die voor de ander en mij het beste is. Tijdens mijn werk als mediator ben ik, als vanzelf, steeds vaker ook relatietherapieën gaan doen. Dat doe ik de laatste jaren zelfs meer dan mediation (gemiddeld 35 per jaar). En alle mensen, nou ja alle, laat ik zeggen: ruim 99,5% van mijn cliënten is enthousiast en 97,5% is zeer tevreden over mijn werk voor hen. En daar gaat het uiteindelijk om. Ik ben een MfN-Registermediator, was een rechtbankmediator, en werkte op basis van toevoeging (vaak op verzoek van het Juridisch Loket). Maar de baten dekten niet langer de kosten. Tja, en ook mijn brood smaakt beter met een laagje boter en beleg. Vanuit mijn psychologie- (HBO) en psychiatrie-achtergrond (werkervaring en langdurig les geven), ben ik breed inzetbaar en deskundig op het gebied van de DSM-5 (o.a. autisme, ADHD, ADD, PDD-NOS, persoonlijkheidsstoornissen). Bovendien heb ik post-HBO neurologie gestudeerd. Ik heb de Master Mediation afgerond en ben in de volgende werkvelden van mediation werkzaam/gespecialiseerd: > FAMILIEMEDIATOR (MfN) > ARBEIDSMEDIATOR (MfN) Kortom, u kunt mij benaderen voor de volgende mediations: - FAMILIE/SCHEIDING - ARBEIDGERELATEERDE ZAKEN - GEZONDHEIDGERELATEERDE ZAKEN - JEUGDZORG - ONDERWIJS - EXPAT Naast als mediator ben ik ook werkzaam als relatietherapeut. Als relatietherapeut help ik stellen hun relatie te herstellen of helder te krijgen hoe de toekomst van hun relatie er uit ziet. Daarbij maak ik gebruik van onder meer Transactionele Analyse, systeemtherapie, gedragstherapie en mijn deskundigheid op het gebied van de DSM-5, de anatomie/fysiologie, pathologie, psychiatrie, psychologie en sociologie. Ik heb er niet voor niets jarenlang les in gegeven. Met enige regelmaat draag ik, als deskundige op het gebied van mediation en relatietherapie, bij aan radioprogramma's van BNR-nieuwsradio en (sinds 2016) RTVNH. Erg leuk om te doen. Goede voorlichting kan nooit kwaad. Nieuwsgierig naar meer informatie? Ga dan naar mijn website: www.concies.nl Mijn levensmotto: Wat niet gezegd wordt, bestaat niet.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s