PARTICIPATIEWET (1): Van WSW naar Participatiewet, van overheid naar gemeenten, wat een fiasco

Op 31 juli 2014 publiceerde ik al eens een blog over de invoering van de Participatiewet per 2015. Toen al stond het slagen van deze wet ter discussie. Onlangs werd bekend dat de overheid deze wet als mislukt beschouwt, omdat hij niet tot het beoogde effect/resultaat heeft geleid. Om die reden publiceer ik het blog nog een keer, maar dan aangepast naar 2019:

Enkele dagen na het verschijnen van dit blog in 2014, sprak ik met Martin. Puur toeval? Niet als je daarin niet gelooft.

Martin was coördinator bij de WSW in Friesland en ging los toen ik op hem reageerde over de op handen zijnde veranderingen in de WSW.

Hij vertelde dat de WSW eigenlijk zijn bestaansrecht al had verloren. Dat de veranderingen zeker niet zouden bijdragen aan een verbetering van de toen bestaande situatie. Was de WSW ooit bedoeld om kansarmen, door hun handicap of psychiatrische aandoening, aan passend werk te helpen, dan kon je toen gerust stellen dat die tijd voorbij zou zijn per 2015.
De teneur van de laatste jaren was toen al dat vooral langdurig werklozen en voormalig gedetineerden te werk gesteld konden worden in WSW-verband. Per 2015 zou dat de enige groep worden die in WSW-verband aan de slag kon.
Door de bezuinigingen zouden vooral de bijstandtrekkers, langdurig werklozen en ex-gedetinnerden verplicht kunnen worden in WSW-verband te gaan werken. Dat scheelde de gemeenten (die per 2015 ook de uitkeringsbudgethouder zouden worden) geld.

De ervaring was dat deze ontwikkelingen al een paar jaar daarvoor was ingezet en dat de medewerkers van de Sociale Werkplaats geschoold moesten worden in bijvoorbeeld het omgaan met agressie.
Martin was zeer bevreesd voor wat de toekomst zou gaan brengen, want wat voor een goeds kon hij verwachten ten behoeve van een voorziening die de jaren daarvoor al helemaal was uitgekleed en die in 2015 met nog minder budget moest zien rond te komen.

En toen werd het 2019….

Eén van mijn Facebook-vrienden meldde onlangs dat de regen met bakken uit de lucht viel. Dat was rond een uur of tien in de ochtend.
Ze verbaasde zich over haar gemeente. Die had om een uur of acht de bomen en planten bij haar water laten geven. En op dat moment regende het al pijpenstelen.
Een voorbeeld van slecht beleid, wanbeleid of zinvolle dagbesteding?

In veel gemeenten in Nederland werd het werk van ‘de plantsoenendienst’ uitgevoerd in het kader van de Wet Sociale Werkvoorziening, de WSW.
Mensen met een lichamelijke-, psychische- of verstandelijke handicap hadden vaak moeite met het vinden van een baan en voor hen werd een sociaal vangnet opgezet zodat zij een nuttige bijdrage konden leveren aan de samenleving.
De Rijksoverheid gaf gemeenten tot 2015 geld (budget, maar niet geoormerkt) om deze mensen aan het werk te helpen. Dit gebeurde via de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW).

Het kabinet heeft de sociale werkvoorziening vanaf 2015 ondergebracht in gemeentelijke werkbedrijven. Dit is een belangrijk onderdeel van de nieuwe Participatiewet. Onder de Participatiewet vallen alle mensen met een ‘afstand tot de arbeidsmarkt‘. De Participatiewet vervangt het wetsvoorstel Werken naar vermogen.
In de participatiewet voegt het kabinet de Wet Werk en Bijstand, de Wet Sociale Werkvoorziening en een deel van de Wajong samen. Voor mensen die gebruik maken van deze oude regelingen verandert er niets, maar op termijn uiteindelijk veel.

Even terug naar 2014. De Eerste Kamer heeft op dinsdag 1 juli 2014 de Invoeringswet Participatiewet en de Wet Maatregelen, de Wet Werk en Bijstand en enkele andere wetten aanvaard. De fracties van PvdA, D66, VVD, SGP, CU en het CDA stemden voor. De fracties van 50PLUS, OSF, PvdD, SP, GL en de PVV stemden tegen. De beide wetsvoorstellen gaven vorm aan afspraken in het Regeerakkoord van PvdA en VVD, aan het Sociaal Akkoord 2013 en aan de Begrotingsafspraken 2014. De maatregelen zijn op 3 februari 2014 aangepast nadat daarover afspraken zijn gemaakt met de fracties van D66, ChristenUnie en SGP in de Tweede Kamer.

Maar wat was de overheid van plan met de Participatiewet?
Met de Participatiewet wilde de overheid meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk krijgen. Gemeenten werden verantwoordelijk voor de re-integratie van mensen die nog konden werken en daarbij wel ondersteuning nodig hadden.

De Participatiewet is aangenomen en deze wet is op 1 januari 2015 in werking getreden.

• Gevolgen voor nieuwe instroom in Wajong
Had iemand nog geen Wajong-uitkering op 1 januari 2015?
Sinds 1 januari 2015 hebben alleen jongeren die nooit meer kunnen werken nog recht op een Wajong-uitkering. Uitkeringsinstantie UWV is het uitvoerend orgaan geworden dat zou gaan beoordelen of dit bij hen nog van toepassing is.

• Gevolgen voor wie al Wajong had, vanaf 1 januari 2015
~ Heeft iemand al een Wajong-uitkering op 1 januari 2015?
Dan kreeg zo iemand te maken met een herbeoordeling. Men behield wel een Wajong-uitkering van het UWV. Hoe hoog die was, hing af van de herbeoordeling:
~ Had iemand geen arbeidsvermogen?
Dan behield deze zijn Wajong-uitkering van 75% van het minimumloon.
~ Had iemand nog voor een deel arbeidsvermogen of had deze tijdelijk geen arbeidsvermogen?
Dan bleef deze bij het UWV en kreeg men nog steeds een Wajong-uitkering.
Deze zou dan vanaf 2018 verlaagd worden naar 70% van het minimumloon.

Ondertussen weten we dat het UWV een monsterlijk grote achterstand heeft opgelopen in het herkeuren van Wajongers.

• Gevolgen voor sociale werkvoorziening
De Participatiewet vervangt de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) vanaf 1 januari 2015. Er kunnen sindsdien geen nieuwe mensen meer instromen in de WSW.
~ Werkte iemand al in een beschutte omgeving via de WSW? Dan behoudt deze zijn rechten en plichten die iemand tot 2015 al had.
~ Stond iemand al op de wachtlijst voor een WSW-plek? Dan heeft de gemeente vanaf 1 januari 2015 de verantwoordelijkheid om deze persoon aan het werk te helpen. Dat kan gaan om werk bij een reguliere werkgever, zo nodig met wat extra hulp. Dat kan ook een beschutte baan/werkplek zijn.

• Extra banen voor mensen met arbeidsbeperking
Werkgevers hebben met de overheid afgesproken extra banen te scheppen voor mensen met een arbeidsbeperking. Het gaat hier om zwaar gesubsidieerde arbeidsplaatsen. Dat gaat zowel op voor beschutte banen als voor niet-beschutte banen/werkplekken. De overheid gaat zelf ook extra banen scheppen, althans dat is voor 2015 toegezegd.
~ Zouden werkgevers niet genoeg banen vrijgeven? Dan kan de overheid deze afdwingen met een quotum (ook zo’n mooi woord anno 2019)
De overheid heeft dit wettelijk vastgelegd in de Qutoumwet. De Quotumwet stelt onder andere vast wie voor de extra banen in aanmerking kunnen of juist moeten komen. En welke maatregelen er zullen volgen als het quotum niet wordt gehaald. En u weet hoe dat inmiddels in zijn werk gaat, als u kijkt naar het gedoe rond de vrouwenquota in het hogere arbeidssegment.
De Tweede en Eerste Kamer moesten het wetsvoorstel destijds nog behandelen. Na het invoeren van de wet heeft de overheid zelf echter jaar-op-jaar zelf verzaakt om aan hun quotum te voldoen.

• Loonkostensubsidie, no-risk polis of werkplekaanpassingen
Gemeenten werden in 2015 verantwoordelijk voor het creëeren van werk voor mensen met een arbeidsbeperking.
Door de Participatiewet moesten gemeenten werkgevers aanmoedigen om banen voor die mensen aan te bieden. Zo konden de gemeenten bij een werkgever bijvoorbeeld een gedeelte van het loon meebetalen (in de vorm van loonkostensubside). Bijvoorbeeld 20% voor een werknemer die door een arbeidshandicap 20% langzamer werkte dan een andere werknemer. De werknemer zelf zou het cao-loon of anders het minimumloon krijgen.

Een gemeente kon ook aanpassingen voor een werkplek bij een werkgever betalen. Of met een zogenoemde no-risk polis het mogelijk risico voor de werkgever wegnemen.

*

Werknemers die tot 1 januari 2015 nog in WSW-verband bij gemeentelijke plantsoenendiensten werkten voerden nog vaak werkzaamheden uit waarvan het nut niet altijd was bewezen. Het begieten van bomen en begroeiing, in dagen dat het water met bakken uit de lucht kwam, was daarvan een sprekend voorbeeld. Tot 2015 konden de werkzaamheden dat karakter nog hebben, maar zou dat nog het geval zijn vanaf 2015 toen de gemeenten te maken kregen met het risico van belangenverstrengeling, werd in 2014 al afgevraagd? Ik was benieuwd hoe gemeenten dit zouden gaan oplossen? En daar is, anno 2019, niets van terechtgekomen. De hele Participatiewet is onlangs als een mislukt project in de la verdwenen. Had dit kunnen worden voorkomen?

JA!!! Gemeenten hadden arbeidskundigen of arbeidsmediators kunnen inschakelen. Uiteindelijk zijn arbeidsmediators uitgerust om arbeidsbemiddelingen uit te voeren en zij kunnen begeleiden werknemers begeleiden in hun (re-)integratieproces. Lokale overheden zouden hen hiervoor hebben kunnen inschakelen, waardoor de bemoeienis/begeleiding uit handen van de gemeente was genomen en een conflict of interests was voorkomen. Helaas hebben gemeenten deze opties nooit ingezien en is het helemaal misgelopen.

De centrale overheid mag de Participatiewet niet wegfrommelen in een of andere la, maar moet zich buigen over de vragen hoe het zover heeft kunnen komen dat deze wet zo dramatisch is mislukt en wat er met de beschikbaar gestelde budgetten is gebeurd. Mijns inziens verzaakt de overheid hierin voor wat betreft haar morele verplichting tegenover alle mensen die afhankelijk zijn van deze wet voor hun inkomen en zingeving aan hun bestaan.

Copyright ©️oncies 2014/2019

Concies’ Blogs is een produktie onder redactie van CONCIES mediation | relatiebemiddeling | onderwijsdiensten.

Hulp nodig? Kijk op http://www.concies.nl of ik iets voor u kan betekenen. Ik kom naar u toe, waar u ook woont in Nederland.

Over CONCIES | mediation | relatietherapie

Toen ik de overstap maakte van het onderwijs (MBO/HBO/Master) naar mediation, keerde ik terug naar mijn innerlijke roots, mijn 'natuurlijk zijn’, naar het werk dat bij mij hoort. Ik ben een mens die mediation van nature in zich heeft en die geen gebruik maakt van aangeleerde trucjes of gedragingen. En als ik terugkijk op mijn leven, dan heb ik ook altijd wel die rol vervuld. Natuurlijk kan ook ik goed ruzie maken. En ook daarbij ben ik altijd op zoek naar een oplossing die voor de ander en mij van belang is. Vanuit mijn psychologie- (HBO) en psychiatrie-achtergrond (werkervaring en langdurig les geven), ben ik breed inzetbaar en deskundig op het gebied van de DSM-5 (o.a. autisme, ADHD, ADD, PDD-NOS, persoonlijkheidsstoornissen). Ik heb de Master Mediation afgerond en ben in de volgende werkvelden van mediation werkzaam/gespecialiseerd: > FAMILIEMEDIATOR > ARBEIDSMEDIATOR Kortom, u kunt mij benaderen voor de volgende mediations: - FAMILIE/SCHEIDING - ARBEIDGERELATEERDE ZAKEN - GEZONDHEIDGERELATEERDE ZAKEN - JEUGDZORG - ONDERWIJS Naast als mediator ben ik werkzaam als relatietherapeut. Als relatietherapeut help ik stellen hun relatie te herstellen of helder te krijgen hoe de toekomst van hun relatie er uit ziet. Daarbij maak ik gebruik van onder meer Transactionele Analyse, systeemtherapie, gedragstherapie en mijn deskundigheid op het gebied van de DSM-5, de anatomie/fysiologie, pathologie, psychiatrie, psychologie en sociologie. Ik heb er niet voor niets jarenlang les in gegeven. Met enige regelmaat draag ik, als deskundige op het gebied van mediation en relatietherapie, bij aan radioprogramma's van BNR-nieuwsradio en (sinds 2016) RTVNH. Erg leuk om te doen. Goede voorlichting kan nooit kwaad. Nieuwsgierig naar meer informatie? Ga dan naar mijn website: www.concies.nl
Dit bericht werd geplaatst in Alledaags, arbeidsbemiddeling, arbeidsconflict, Arbeidsmarkt, Arbeidsmediation, Arbeidsovereenkomst, Arbeidsrisico's, Arbowet, Belangen, Bemiddeling, conflict, Flexwerker, gemeentebeleid, gezondheidszorg, Informatief, Intimidatie, Juridisch, Mediation, overheidsbeleid, politiek, Principieel onderhandelen, privacy, publicaties, Raad van State, Rechtsstaat, Rugzakje, Sociaal Juridische Dienstverlening, Spraakmakend, Standpunten, Uitkeringen, Uitzendkracht, UWV, Vluchtelingen, Wajong, Wanbeleid, Werkeloos, Werkgever, Werknemer, WWZ, zorg en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s