Autisme in een liefdesrelatie, het komt vaker voor dan u denkt

In De Wereld Draait Door (begin februari 2020) sprak Matthijs van Nieuwkerk, naar aanleiding van de animatiefilm Mind my Mind van Floor Adams, onlangs met drie personen met autisme, Asperger, over het hebben van een liefdesrelatie; Sjoz Dekker, Wessel Broekhuis en Rik van de Schaaf. De drie vertelden over hoe zij in het leven staan en welke invloeden er uitgaan van autisme op het hebben van een liefdesrelatie, of deze juist in de weg staat. Zij vertelden over wat er in hun brein omgaat en welke effecten dit op hun dagelijkse leven heeft. Floor Adams vertelde over haar persoonlijke ervaringen met autisme. Met name haar verbazing over het feit dat zij binnen haar werk met autisme te maken heeft, maar het autisme bij haar (ex-)levenspartner, die later gediagnostiseerd werd met Asperger, nooit had herkend. De verhalen die deze vier mensen bij Matthijs aan tafel vertelden komen in grote mate overeen met wat ik tegenkom in mijn werk als mediator én relatietherapeut: de onwetendheid over autisme en de gevolgen daarvan op de relatie. Daarom in dit blog enkele voorbeelden.

*

Rik vertelde over zijn functioneren in het algemeen en hoe hij zich beweegt op feestjes. Hoe hij belemmerd wordt in zijn communicatie, omdat hij bedolven wordt onder een overvloed van gedetailleerde waarnemingen in de ruimte waarin hij dan verkeert. Hij ervaart een feestje als een heftige aanslag op zijn gemoedstoestand.

En daarmee deed de reactie van Rik mij denken aan het echtpaar dat ik jaren geleden bijstond in een relatietherapie. Hun relatie stond al jaren onder druk vanwege het, in de beleving van de vrouw, niet sociale gedrag van de man. De druppel die de emmer deed overlopen was het gedrag van de man tijdens hun bezoek, samen met de wederzijdse ouders, aan een groot piratenfestival. De man was tijdens dat bezoek om de paar minuten even naar buiten gelopen. En de vrouw had hier geen begrip voor gehad. Zij nam het de man kwalijk dat hij, door dit gedrag, het feestje had verpest. Dat de man hier niets aan kon doen en er nog de hele volgende nacht en dag onder had geleden was volkomen aan haar voorbij gegaan. De man verklaarde dat hij pauzes nodig had gehad om alle impulsen die hij binnen had gekregen moest verwerken, voor zover hem dat was gelukt. Want de oplopende spanning tussen hem en zijn vrouw had hierin belemmerend gewerkt en had het praten hierover in de weg gestaan.

Rik vertelde ook over zijn bezwaren om naar een feestje te gaan en dat hij liever thuis bleef. Ook bij het echtpaar bleek dat een euvel te zijn. De vrouw nam haar man kwalijk dat hij zich min of meer a-sociaal misdroeg als zij naar feestjes gingen of er zelf een organiseerden. De man had haar echter nooit verteld wat een feestje voor hem betekende. Hoe hij in zijn hoofd in een constante staat van paraatheid werd gebracht om met alle waarnemingen om te kunnen gaan. Hoe hij van tevoren honderden scenario’s doorliep om voorbereid te zijn op wat hij eventueel kon verwachten en dan toch iedere keer weer werd geconfronteerd met iets waarop hij zich niet had voorbereid, zoals het afgaan van een koekoeksklok en het tikken van hagelstenen tegen de ramen achter hem.

*

Sjoz vertelde bij De Wereld Draait Door over hoe zij, na afloop van een gebeurtenis (of de dag) omgaat met alle binnengekregen impulsen. Hoe zij deze moet verwerken tot iets waardoor zij kan gaan slapen. Hoe zij, in haar hoofd, tracht om alles te ordenen en na te denken over, in haar beleving, gemaakte fouten. Zij vertelde over de inspanningen die zij moet leveren om haar (super-)sociale leven kracht te geven. En zij vertelde over de noodzaak in haar leven dat zij door anderen wordt aangezet om dingen te doen. Niet omdat zij lui is, maar doordat bij haar de natuurlijke intrinsieke prikkel/motivator ontbreekt om dit uit zichzelf te doen. Althans, zolang de persoonlijke noodzaak daartoe ontbreekt.

Haar laatste voorbeeld is misschien wel de grootste ergernis die ik bij partners van autisten tegenkom als ik met hen over de situatie in huis praat. Hoe deze ergernis tussen de partners in is gaan staan en ertoe heeft geleid dat er nu een scheidingsmediation of een relatietherapie is gestart. Naar voren komt het onbegrip bij de partner. Het onbegrip ten aanzien van het functioneren, vaak luiheid of laksheid genoemd, van de andere partner. Wel dat de vaatwasser, vaak pas na expliciet verzoek, wordt leeggehaald, maar niet wordt opgeruimd en dus op het aanrecht blijft staan. Hoe de was wel mee naar boven wordt genomen, maar alleen bovenaan de trap wordt neergelegd. Waarom er wel heisa ontstaat wanneer de pen niet op exact dezelfde wijze in een laatje wordt teruggelegd, maar de pot pindakaas tussen het gereedschap in de schuur wordt achtergelaten als teruggezet. Dat dit te maken kan hebben met door autisme gestuurd gedrag is natuurlijk dan nog onbekend. Er gaat vaak een wereld open wanneer dit inzicht ontstaat. En dat verandert veel. Soms zelfs de scheiding in relatietherapie.

Sjoz vertelde ook over het verwachtingspatroon van de buitenwereld naar autisten: het hebben van een obsessie. In tegenstelling tot veel andere autisten had zij het niet zo met dinosaurussen, Pokémon, vliegtuigen, metrostelsels of cijfers. Zij besloot zichzelf als object te nemen in combinatie met dinosaurussen, zodat zij aansluiting kon vinden met leeftijdgenootjes. De preoccupatie tot video-games is een bekende uiting van obsessief gedrag, maar niet altijd exclusief voor autisme. Maar in veel relaties leidt gamen tot relationele problemen. Zo begeleidde ik een echtpaar waarbij de man soms nachtenlang doorging met gamen en daar geld bij verloor. En dat waren soms flinke bedragen. Dat beïnvloedde zijn humeur en daar ondervond het hele gezin de gevolgen van. Zijn werk daarentegen leed daar weer niet onder. Hij was computerprogrammeur en kon zich uitstekend op zijn werk focussen. Hij trok zich dan terug in zijn eigen wereldje, net als bij het gamen, en dan ging het goed. Echter, thuis de boel op de rails houden was dan onmogelijk. De avonden sliep hij dan en hij kwam weer tot leven als hij, in de nachtelijke uren, in Amerika kon mee-gamen. Ik huis deed hij alleen die dingen die hem direct werden opgedragen (en die niet voor meerdere uitleg vatbaar waren).

*

Wessel vertelde over hoe hij zich heeft aangepast aan zijn, veronderstelde, omgeving. Hoe hij had geleerd om niet alleen over alle negen de Star Wars-films te praten of over de geschiedenis van het Metal-genre of over dieren. Hoe hij daar beter niet over kon gaan praten tijdens een eerste date. Hoe hij zich allerlei gedragsregels had aangeleerd en daarvoor hele reeksen van scriptjes had ontwikkeld.

Het mag duidelijk zijn dat Wessel hier mooi verwoordde wat veel echtparen/stellen is overkomen wanneer zij zich bij mij melden. Partners zijn verbaasd over de veranderingen in het gedrag van hun autistische partners. Want eerst lieten zij zich van een heel andere kant zien. En dat klopt vaak helemaal. Waar noch de autistische partner noch de levenspartner aan denken is dat de voorbereide scripts niet meer worden geactualiseerd. En zo raken de reeksen die zijn voorbereid op en zijn zij niet aangevuld met nieuwe, op de relatie gerichte, scripts. Hierdoor herkent de partner de andere niet meer als degene met wie zij ooit de relatie zijn aangegaan. Met alle gevolgen van dien….vooral communicatief gaat het dan fout.

*

Rik vertelde over zijn dilemma’s in de supermarkt. Wanneer de melk die hij altijd koopt blijkt te zijn uitverkocht of dat een product dat hij altijd gebruikt uit het assortiment is gehaald . En hoe hij daar minutenlang over staat niets te doen voor het vak en uiteindelijk met niets daarvan thuis komt.

U wilt niet weten hoe groot de ergernissen en verontwaardigdheden zijn wanneer dit onderwerp aan de orde komt als een van de oorzaken om te gaan scheiden of om in relatietherapie te gaan. Het onbegrip dat de partner alles vanuit een bepaalde logica wil kunnen volgen, maar niet de logica kan opbrengen om voor een logisch alternatief te gaan, is mega-groot. “Dan stuur ik hem weg om een pak melk te halen en dan komt hij met niets thuis. Dan zegt hij dat de melk op was. Dan kan ik weer naar de winkel gaan en wat zie ik? Zat melk, maar dan niet van het merk dat hij altijd wil hebben. Daar word ik toch zo moe van.” Het is een voorbeeld, maar o zo exemplarisch voor wat er zoal wordt verteld als ik met de partners in gesprek ga.

*

Sjoz verwoordde mooi hoe zij, vanuit haar Asperger, vanuit situaties die zij meemaakte, heeft geleerd om in volgende situaties meer adequaat te kunnen handelen. Hoewel dit niet altijd even goed bij iemand over komt. Haar oprechtheid en eerlijkheid staan haar vaak in de weg. Ze kan niet liegen. Ze weet niet wanneer zij het het beste kan hebben over haar beperkingen, autisme, ADHD, depressie, een wajong-uitkering, geen werk heeft of een studie volg en een dode broer heeft, maar toch een sociaal wenselijk aspect van zichzelf wil laten zien, dat geheel oprecht is in haar bedoelingen. Wessel haakte hierop in en vertelde over hoe moeilijk hij het vindt om te daten, ondanks zijn eerdere publicatie ‘Alleen met mijn wereld’.

*

Kern van de verhalen is het vermogen van mensen met autisme, en dan met name wanneer het Asperger betreft, om van situaties te leren. Wat niet meteen wil zeggen dat het geleerde dan ook meteen kan worden toegepast. Maar hierdoor kan de autist zich wel bewegen in een wereld waarvan de buitenwereld denkt dat zij dit niet kunnen. In de ogen van de buitenwereld is een autist een of ander in zichzelf gekeerd iemand, die geen signalen opvangt uit de buitenwereld, die op de een of andere manier niet normaal kan denken of handelen, en eigenlijk gek en bizar zijn. En niets is minder waar.

*

Mensen met autisme zijn mensen, net als u en ik. Natuurlijk is er een verschil, maar dat maakt hen niet minder mens of zo. Oké, hun brein werkt iets anders dan dat van anderen. Autisten verwerken informatie anders. Maar daarmee is meteen alles wel gezegd. En het gekke is: Wanneer u met iemand te doen heeft die hoogbegaafd is, dan doet u zijn denkwijze af met verstrooidheid of dat u niet met deze persoon kunt meedenken vanwege het verschil in intelligentie, maar als deze persoon autisme heeft….dan klopt deze persoon opeens niet meer en heeft hij een slag van de windmolen gekregen.

In mijn werk als mediator en relatietherapeut heb ik vaak te maken met autisme. Dat heeft natuurlijk met mijn expertise op dit gebied te maken, maar ook met de positieve reclame. Wilt u meer weten? Bel of mail dan even. Kijk op mijn website (concies.nl) voor meer informatie.

Misschien iets om over na te denken?

*

Interesse gewekt? Bekijk de trailer of kijk het fragment uit DWDD terug:

Trailer Mind my Mind: https://youtu.be/gY0iO_nOFZs

Het hele gesprek in DWDD: https://youtu.be/q2b82PslQ88

*

Copyright©️oncies 2020

Concies’ Blogs is een produktie onder redactie van CONCIES mediation | relatiebemiddeling | onderwijsdiensten.

Hulp nodig? Kijk op http://www.concies.nl of ik iets voor u kan betekenen. Ik kom naar u toe, waar u ook woont in Nederland.

Over CONCIES | mediation | relatietherapie

Toen ik de overstap maakte van het onderwijs (MBO/HBO/Master) naar mediation, keerde ik terug naar mijn innerlijke roots, mijn 'natuurlijk zijn’, naar het werk dat bij mij hoort. Ik ben een mens die mediation van nature in zich heeft en die geen gebruik maakt van aangeleerde trucjes of gedragingen. En als ik terugkijk op mijn leven, dan heb ik ook altijd wel die rol vervuld. Natuurlijk kan ook ik goed ruzie maken. En ook daarbij ben ik altijd op zoek naar een oplossing die voor de ander en mij van belang is. Vanuit mijn psychologie- (HBO) en psychiatrie-achtergrond (werkervaring en langdurig les geven), ben ik breed inzetbaar en deskundig op het gebied van de DSM-5 (o.a. autisme, ADHD, ADD, PDD-NOS, persoonlijkheidsstoornissen). Ik heb de Master Mediation afgerond en ben in de volgende werkvelden van mediation werkzaam/gespecialiseerd: > FAMILIEMEDIATOR > ARBEIDSMEDIATOR Kortom, u kunt mij benaderen voor de volgende mediations: - FAMILIE/SCHEIDING - ARBEIDGERELATEERDE ZAKEN - GEZONDHEIDGERELATEERDE ZAKEN - JEUGDZORG - ONDERWIJS Naast als mediator ben ik werkzaam als relatietherapeut. Als relatietherapeut help ik stellen hun relatie te herstellen of helder te krijgen hoe de toekomst van hun relatie er uit ziet. Daarbij maak ik gebruik van onder meer Transactionele Analyse, systeemtherapie, gedragstherapie en mijn deskundigheid op het gebied van de DSM-5, de anatomie/fysiologie, pathologie, psychiatrie, psychologie en sociologie. Ik heb er niet voor niets jarenlang les in gegeven. Met enige regelmaat draag ik, als deskundige op het gebied van mediation en relatietherapie, bij aan radioprogramma's van BNR-nieuwsradio en (sinds 2016) RTVNH. Erg leuk om te doen. Goede voorlichting kan nooit kwaad. Nieuwsgierig naar meer informatie? Ga dan naar mijn website: www.concies.nl
Dit bericht werd geplaatst in A-sociaal, AADD, Aannames, ADHD, Affectieve relatie, Angst, Anti-sociaal, Asperger, ASS, Autisme, Dating, DSM-5, Expertise, Uncategorized en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s