Pubers doen vaak domme dingen?

Ik weet niet hoe het u vergaat, maar kijk ik om mij heen dan zie ik vooral groepjes pubers met elkaar optrekken, nog feestjes organiseren en elkaar thuis opzoeken. En dat terwijl er allerlei voorzorgsmaatregelen zijn genomen vanwege de coronacrisis. Nu kunnen wij ons daaraan ergeren en hierdoor geïrriteerd reageren. En de vraag die dan opkomt is bij mij de volgende: Hoe komt het dat pubers zich vaak zo onverantwoord gedragen? Althans in de beleving van veel ouders en opvoeders. En het antwoord is eigenlijk heel eenvoudig.

Dit is hoe het komt dat pubers zo vaak ‘domme dingen’ doen. Pubers kunnen nogal eens druistig of tegendraad (recalcitrant) zijn en ondoordachte acties uitvoeren. Soms zelfs oliedomme dingen. Hoe komt het dat ze vuurwerkbommen maken, ID’s vervalsen, Area 51 betreden of zich weinig aantrekken van wat de overheid van hen verlangt met betrekking tot de huidige coronacrisis? U zult niet de eerste zijn die zich afvraagt waarom pubers zoveel domme dingen doen. Ontwikkelingspsycholoog Eveline Crone van de Universiteit Leiden heeft het antwoord op deze prangende vraag. ,,Het ligt aan hun brein. Jongeren maken op een andere manier keuzes”, zegt ze. ,,Liever een kleine beloning nu dan een grote later.”

Jongeren nemen graag risico volgens Eveline. Dat komt doordat de verbinding tussen hun pleziergebied (striatum) in de hersenen en het gebied dat over het in de hand houden van de controle gaat (prefrontale cortex) nog niet zo sterk ontwikkeld is. Het brein ontwikkelt zich gedurende het hele leven. Als men geboren wordt, ligt de basisstructuur van de hersenen er al. Het werkt alleen nog niet echt efficiënt. ,,De twee gebieden communiceren nog niet goed met elkaar”, zegt Eveline. Tussen 0 en 5 jaar komen er heel veel hersencellen bij; het brein groeit. ,,Als iemand 5 jaar is, dan heeft zo iemand de meeste hersencellen die een mens ooit zal hebben.” Daarna volgt een gekke snoeiperiode; het aantal hersencellen neemt af. De cellen die het heel goed doen blijven en die niet meer nodig zijn worden ‘afgevoerd’. Dat wil zeggen: Ze worden afgebroken (en dat is best jammer). Aan de andere kant neemt het aantal verbindingen in de hersenen sterk toe. ,,Wanneer iemand nog klein is, heeft zo iemand eigenlijk allemaal kronkelweggetjes in het hoofd; er is dan veel ruimte voor ontdekking”, legt Eveline uit. ,,Naarmate men vaker over die weggetjes gaat, slijten ze steeds verder in. Tegen de tijd dat men volwassen is zijn het een soort vierbaanswegen die iemand snel van A naar B brengen.”

En dat ons brein zo werkt, merkt u elke dag in de praktijk. U staat niet meer stil bij hoe u moet lopen. En dat terwijl u, toen u leerde lopen, heel bewust bezig was met het activeren van de juiste spieren daartoe. Dat geldt ook voor autorijden, fietsen, koken, sporten of bijvoorbeeld praten. U denkt niet meer na, u doet. Het wordt ook een ander verhaal als u dit ingesleten gedrag dient te veranderen. Ga maar na: als u anders dient te gaan lopen, dan gaat u vaak naar een fysiotherapeut of een revalideringsarts. Deze laat u bewust het nieuw aan te leren gedrag oefenen, eigenlijk inslijten in uw brein. Dat geldt ook voor heel veel andere vaardigheden. Ga maar eens na wat u heeft moeten oefenen om een andere taal te leren of een andere sport hebt moeten leren spelen. Het brein dient miljoenen nieuwe verbindingen te leggen om u te helpen dit nieuwe gedrag te automatiseren.

• Minder geremd

Laten we weer teruggaan naar onze pubers en de uitleg van Eveline Crone. Men kan pubers vergelijken met een soort auto waarvan de motor al lekker draait, maar nog met een onervaren bestuurder achter het stuur. De kabels die het mogelijk maken om te gaan rijden zijn al in de auto aanwezig, maar de verbindingen om automatisch te kunnen autorijden dienen nog te worden gelegd. Die verbindingen worden geforceerd aangelegd. De puber wil immers kunnen autorijden, maar mist nog de automatismen om dit vloeiend te kunnen uitvoeren. Training is dan de enige optie. Herhalen, herhalen en nog eens herhalen. En dan wel de juiste handeling op het juiste moment. Pas dan gaan de hersenen dit gedrag inslijten. Als iemand verkeerd heeft leren autorijden, dan is het voor diegene ook heel moeilijk om dat wer af te leren en te vervangen voor de juiste methode.

,,Hoe sterker de verbinding tussen de twee gebieden, hoe anders de keuze is die men maakt”, legt Eveline uit. Laat men pubers een gokspel spelen dan wordt het pleziergebied veel actiever geprikkeld dan bij ouderen. De beloning volgt immers meteen. ,,Doordat de verbinding met het controlegebied nog niet zo sterk is, worden pubers minder geremd dan volwassenen”. Bij gokspelletjes kunnen ze daardoor behoorlijk in de problemen komen, zeker als er veel geld bij te pas komt. Ook nemen pubers nog meer risico als ze met hun vrienden zijn. ,,Het pleziergebied wordt geactiveerd als ze aardig en succesvol worden gevonden door anderen of likes krijgen op het internet. Daardoor kunnen jongeren minder goed met groepsdruk omgaan”. Het genot van de korte termijn is prettiger en kan zelfs verslavend werken. Om die redenen zijn er ook talrijke beloningssystemen opgezet. Het diploma voor het afronden van een opleiding of juist het vooruitzicht op een goed inkomen. Het is een langetermijndoel en dit leidt regelmatig tot drop-outs. De kik van het mogen besturen van een motorvoertuig is een langetermijndoelstelling, omdat de puber vaak niet kan wachten om zelf een auto te hebben. Het rijbewijs is een document dat bevestigt dat de houder daarvan bevoegd en bekwaam is om een motorvoertuig te besturen. En helaas komt dan die ongeremdheid weer om de hoek kijken. Het is niet voor niets dat er aparte ‘rijbewijsregels’ voor jongeren tot 24 jaar van toepassing zijn. Het vermogen om in een voertuig te rijden dat veel harder kan dan de wettelijk toegestane snelheid op een baanvak moet toch echt worden uitgetest en ondervonden. Met regelmatig desastreuze gevolgen.

Volgens Eveline is de ongeremdheid overigens helemaal niet erg. ,,Je moet loskomen, je moet fouten maken en de wereld ontdekken”, zegt zij. ,,Je kunt niet voor altijd bij je moeder op schoot blijven zitten.” Daarvoor is het goed om soms risico’s te nemen. ,,Je kunt pubers vergelijken met een soort auto waarvan de motor al lekker draait, maar nog met een onervaren bestuurder.” Volgens Eveline is de puberteit een unieke fase, waarbij je ongeremd nieuwe dingen moet kunnen uitproberen, die men later vaak niet meer durft. Het is dan ook een tijd die we moeten koesteren.

Als ouders en opvoeders kunnen wij ons mateloos ergeren aan dit, in onze ogen, vaak roekeloze gedrag. En we staan er dan biet bij stil dat wij niet anders zijn geweest in die levensfase. Natuurlijk zijn er zat voorbeelden van ouders en opvoeders die durven te beweren dat zij nooit zo zijn geweest. Maar het is dan nog de vraag of zij daarover wel eerlijk zijn, want iedere puber neemt op zijn of haar eigen manier risico’s. Dat begon al bij het oprichten en dus voor het eerst gaan staan, toen we ons evenwicht even flink op de proef stelden. En het leuke is: We houden nooit op met het nemen van risico’s. Althans, zolang ons brein, de hersenen, ons niet in de steek laat en de verbindingen blijft leggen die er nodig zijn om het nieuw geleerde in te slijten.

Slechts de gezondheid van ons brein is bepalend voor wat wij doen. In de puberteit zijn we op zoek gegaan naar de grenzen die daaraan zijn verbonden. En wat mij nog het meeste opvalt van alles is dat ons brein ons generatie op generatie laat zien dat deze grenzen kunnen worden verlegd. Is het niet geweldig dat onze kinderen zich daar, zonder dat zij dit in de gaten hebben, zo voor inspannen. Beloon hen waar mogelijk, maar begrens hen daar waar hun brein (of de techniek) hen in de steek laat.

N.B. Inmiddels gaan er stemmen op om aparte coronamaatregelen in te stellen voor jongeren. Maatregelen die meer afgestemd zijn op de ‘eigen wereld’ van deze leeftijdsgroep. Niet naar school mogen, niet mogen sporten en niet naar concerten en festivals mogen, wordt gezien als een onevenredige maatregel ten laste van jongeren. De drang om er weer op uit te mogen trekken wordt gezien als een potentieel gevaar voor het succes van het hele anti-coronabeleid.

Copyright©️oncies 2020

Concies’ Blogs is een produktie onder redactie van CONCIES mediation | relatietherapie | onderwijsdiensten.

Hulp nodig? Kijk op http://www.concies.nl of ik iets voor u kan betekenen.

Over CONCIES | mediation | relatietherapie

Toen ik de overstap maakte van het onderwijs (MBO/HBO/Master) naar mediation, keerde ik terug naar mijn innerlijke roots, mijn 'natuurlijk zijn’, naar het werk dat bij mij hoort. Ik ben een mens die mediation van nature in zich heeft en die geen gebruik maakt van aangeleerde trucjes of gedragingen. En als ik terugkijk op mijn leven, dan heb ik ook altijd wel die rol vervuld. Natuurlijk kan ook ik goed ruzie maken. En ook daarbij ben ik altijd op zoek naar een oplossing die voor de ander en mij van belang is. Vanuit mijn psychologie- (HBO) en psychiatrie-achtergrond (werkervaring en langdurig les geven), ben ik breed inzetbaar en deskundig op het gebied van de DSM-5 (o.a. autisme, ADHD, ADD, PDD-NOS, persoonlijkheidsstoornissen). Ik heb de Master Mediation afgerond en ben in de volgende werkvelden van mediation werkzaam/gespecialiseerd: > FAMILIEMEDIATOR > ARBEIDSMEDIATOR Kortom, u kunt mij benaderen voor de volgende mediations: - FAMILIE/SCHEIDING - ARBEIDGERELATEERDE ZAKEN - GEZONDHEIDGERELATEERDE ZAKEN - JEUGDZORG - ONDERWIJS Naast als mediator ben ik werkzaam als relatietherapeut. Als relatietherapeut help ik stellen hun relatie te herstellen of helder te krijgen hoe de toekomst van hun relatie er uit ziet. Daarbij maak ik gebruik van onder meer Transactionele Analyse, systeemtherapie, gedragstherapie en mijn deskundigheid op het gebied van de DSM-5, de anatomie/fysiologie, pathologie, psychiatrie, psychologie en sociologie. Ik heb er niet voor niets jarenlang les in gegeven. Met enige regelmaat draag ik, als deskundige op het gebied van mediation en relatietherapie, bij aan radioprogramma's van BNR-nieuwsradio en (sinds 2016) RTVNH. Erg leuk om te doen. Goede voorlichting kan nooit kwaad. Nieuwsgierig naar meer informatie? Ga dan naar mijn website: www.concies.nl
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s